Higiena i pielęgnacja soczewek kontaktowych – najczęstsze pytania
Przy soczewkach najwięcej powikłań wynika z błędów higienicznych: kontaktu z wodą, spania w soczewkach, dolewania świeżego płynu do starego i zbyt rzadkiej wymiany pojemnika. Zasady pielęgnacji trzeba dopasować do rodzaju soczewek i zaleceń producenta.
Czy przed dotknięciem soczewek trzeba myć ręce?
Tak. Ręce trzeba umyć i dokładnie osuszyć przed zakładaniem, zdejmowaniem i czyszczeniem soczewek. Mokre lub zabrudzone palce zwiększają ryzyko przeniesienia drobnoustrojów i zanieczyszczeń na powierzchnię oka. (Źródło: Szpital Okulistyczny Moorfields w Londynie)
Czy soczewki można płukać wodą z kranu?
Nie. Woda z kranu, woda destylowana i domowe roztwory nie nadają się do płukania ani przechowywania soczewek. Mogą wprowadzać drobnoustroje i zwiększać ryzyko zakażenia rogówki. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy można przechowywać soczewki w wodzie albo soli fizjologicznej?
Nie do dezynfekcji i nie do przechowywania zamiast płynu pielęgnacyjnego. Do przechowywania używa się świeżego płynu przeznaczonego do soczewek, zgodnego z zaleceniami specjalisty i producenta. Sama woda nie dezynfekuje soczewki. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy można zwilżyć soczewkę śliną?
Nie. Ślina nie jest sterylna i nie powinna mieć kontaktu z soczewką. Taki nawyk zwiększa ryzyko zakażenia. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy do pojemnika można dolać nowy płyn do resztek starego?
Nie. Stary płyn trzeba wylać po każdym użyciu, a do pojemnika wlać nową porcję. Mieszanie starego i świeżego płynu obniża skuteczność dezynfekcji. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Jak czyścić soczewki planowej wymiany?
Soczewki wielorazowe czyści się zgodnie z instrukcją systemu pielęgnacji. W praktyce często oznacza to delikatne oczyszczenie, płukanie świeżym płynem i przechowywanie w czystym pojemniku z nowym roztworem. Nie dotyczy to soczewek jednodniowych, które po zdjęciu się wyrzuca. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy soczewki jednodniowe wymagają płynu i pojemnika?
Nie do standardowego użytkowania. Soczewka jednodniowa jest przeznaczona do jednego dnia noszenia, a po zdjęciu należy ją wyrzucić. Nie odkłada się jej „na później" i nie przechowuje do następnego dnia. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Jak czyścić pojemnik na soczewki?
Po wyjęciu soczewek pojemnik należy opróżnić, przepłukać odpowiednim płynem do soczewek (nie wodą), a potem pozostawić otwarty do wyschnięcia. Pojemnik także może być źródłem namnażania bakterii, więc jego higiena ma znaczenie. (Źródło: Amerykańska Akademia Okulistyki, AAO)
Co ile wymieniać pojemnik na soczewki?
Pojemnik trzeba wymieniać regularnie, zwykle co około 3 miesiące albo zgodnie z zaleceniem specjalisty i instrukcją danego systemu pielęgnacji. Zbyt długie używanie jednego pojemnika zwiększa ryzyko zanieczyszczenia. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy można brać prysznic albo kąpiel w soczewkach?
Nie. Kontakt soczewek z wodą podczas prysznica, kąpieli lub jacuzzi zwiększa ryzyko zakażenia. Przed takim kontaktem soczewki należy zdjąć. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy można pływać w soczewkach?
Najbezpieczniej nie. Basen, jezioro i morze to środowiska, w których soczewka może zetknąć się z drobnoustrojami i chemikaliami. Jeżeli ktoś potrzebuje korekcji do pływania, powinien omówić bezpieczne rozwiązanie ze specjalistą. (Źródło: Szpital Okulistyczny Moorfields w Londynie)
Czy można spać w soczewkach?
Co do zasady nie, chyba że konkretny model został do tego dopuszczony i specjalista wyraźnie tak zalecił. Spanie w soczewkach zwiększa ryzyko poważnej infekcji oka. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy płyn do soczewek można używać bez końca po otwarciu?
Nie. Każdy płyn ma okres przydatności po otwarciu i trzeba go przestrzegać. Po upływie tego czasu producent nie gwarantuje pełnej skuteczności preparatu. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy każdy płyn pasuje do każdej soczewki?
Nie zawsze. Rodzaj płynu trzeba dobrać do typu soczewek i zaleceń specjalisty. Najbezpieczniej używać preparatu rekomendowanego dla konkretnego systemu pielęgnacji, zamiast zmieniać go samodzielnie. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy można używać cudzych soczewek albo pożyczyć swoje?
Nie. Soczewki są wyrobem medycznym dobieranym do oka konkretnej osoby. Wspólne używanie zwiększa ryzyko zakażenia i urazu powierzchni oka. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Jakie objawy po soczewkach wymagają przerwania noszenia?
Soczewki trzeba zdjąć, gdy pojawi się ból oka, silne zaczerwienienie, światłowstręt, wydzielina, obrzęk lub pogorszenie ostrości widzenia. Takie objawy mogą wskazywać na stan zapalny lub uszkodzenie rogówki i wymagają pilnej oceny specjalisty. (Źródło: Amerykańska Akademia Okulistyki, AAO)
Najważniejsze zasady higieny soczewek: myj i osuszaj ręce — nie używaj wody ani śliny — nie dolewaj świeżego płynu do starego — czyść i susz pojemnik — wymieniaj pojemnik regularnie — nie śpij i nie kąp się w soczewkach bez wyraźnego zalecenia specjalisty.