Rodzaje soczewek kontaktowych – najczęstsze pytania
Soczewki kontaktowe różnią się materiałem, trybem wymiany i przeznaczeniem. Nie każda soczewka będzie dobra dla każdej osoby, bo znaczenie ma wada wzroku, styl życia, nawilżenie oka i sposób użytkowania. Soczewki są wyrobami medycznymi i powinny być dobrane po badaniu oraz dopasowaniu.
Jakie są podstawowe rodzaje soczewek kontaktowych?
Soczewki dzieli się przede wszystkim na miękkie i twarde gazoprzepuszczalne (RGP). W praktyce większość osób nosi soczewki miękkie, ale dostępne są też wersje specjalistyczne: toryczne do astygmatyzmu, multifokalne do widzenia na różne odległości, kolorowe oraz modele do noszenia dziennego albo przedłużonego. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czym różnią się soczewki jednodniowe, dwutygodniowe i miesięczne?
Różnica dotyczy głównie harmonogramu wymiany. Soczewki jednodniowe zakładasz raz i wyrzucasz po zdjęciu. Dwutygodniowe używasz przez okres zalecony przez specjalistę i producenta. Miesięczne wymienia się według ustalonego cyklu, zwykle po miesiącu użytkowania. Najważniejsza zasada: nie wolno wydłużać czasu noszenia ponad zalecony termin. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Dla kogo soczewki jednodniowe są zwykle najwygodniejsze?
Najczęściej wybierają je osoby, które chcą prostego użytkowania, rzadziej noszą soczewki albo nie chcą zajmować się codziennym czyszczeniem po zdjęciu. Po użyciu taka soczewka trafia do kosza, więc odpada przechowywanie w pojemniku i dezynfekcja. Nie oznacza to jednak, że można je nosić dłużej niż zalecany czas w ciągu dnia. (Źródło: Szpital Okulistyczny Moorfields w Londynie)
Czy soczewki jednodniowe trzeba czyścić płynem?
Nie. Soczewki jednodniowe są przeznaczone do jednorazowego użycia. Po zdjęciu należy je wyrzucić, a nie odkładać „na jutro", nie przepłukiwać i nie przechowywać w pojemniku. (Źródło: Szpital Okulistyczny Moorfields w Londynie)
Dla kogo wybiera się soczewki dwutygodniowe?
To rozwiązanie pośrednie między wygodą a kosztem użytkowania. Wymagają systematycznej pielęgnacji, dezynfekcji i przechowywania zgodnie z instrukcją. Dla części osób są praktyczne, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście pilnują higieny i terminu wymiany. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Kiedy sprawdzają się soczewki miesięczne?
Soczewki miesięczne wybierają zwykle osoby, które noszą korekcję regularnie i akceptują codzienną rutynę pielęgnacyjną. Trzeba je czyścić i dezynfekować zgodnie z zaleceniami, a sam pojemnik również utrzymywać w czystości i regularnie wymieniać. Zbyt długie używanie jednej pary zwiększa ryzyko podrażnień i powikłań. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy soczewki miesięczne można nosić dłużej niż miesiąc, jeśli „nadal są dobre"?
Nie. Wygląd soczewki nie daje pewności, że jest dalej bezpieczna dla oka. Producent i specjalista określają termin wymiany po to, aby ograniczyć odkładanie osadów, namnażanie drobnoustrojów i ryzyko stanów zapalnych powierzchni oka oraz rogówki. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy można spać w soczewkach kontaktowych?
Co do zasady nie należy spać w soczewkach, chyba że dany model został do tego wyraźnie dopuszczony i specjalista zalecił taki tryb. Spanie w soczewkach zwiększa ryzyko infekcji i podrażnienia, zwłaszcza gdy użytkownik robi to samodzielnie, bez właściwego doboru. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy soczewki kolorowe też wymagają doboru?
Tak. Nawet soczewki kolorowe lub zerówki nie są „gadżetem kosmetycznym", tylko wyrobem medycznym. Wymagają recepty, dopasowania i takiej samej higieny jak soczewki korygujące wadę wzroku. (Źródło: Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, CDC)
Czy przy astygmatyzmie można nosić soczewki?
Tak. Dla osób z astygmatyzmem stosuje się najczęściej soczewki toryczne. Ich dobór wymaga uwzględnienia dodatkowych parametrów, dlatego nie powinno się wybierać ich samodzielnie tylko na podstawie mocy okularów. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy są soczewki do czytania i do dali jednocześnie?
Tak. To zwykle soczewki multifokalne, stosowane m.in. przy prezbiopii. Nie każda osoba adaptuje się do nich tak samo, dlatego istotne jest próbne dopasowanie i kontrola jakości widzenia w różnych odległościach. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Jakie soczewki najczęściej wybiera się na początek?
Na start często wybiera się model możliwie prosty w obsłudze i bezpieczny higienicznie. W praktyce wiele osób zaczyna od soczewek jednodniowych do noszenia dziennego, bo nie wymagają czyszczenia po zdjęciu i zmniejszają liczbę błędów pielęgnacyjnych. Ostateczny wybór powinien wynikać z badania, budowy oka, filmu łzowego i trybu życia. (Źródło: Szpital Okulistyczny Moorfields w Londynie)
Czy mogę sam zmienić rodzaj soczewek z miesięcznych na jednodniowe?
Nie warto robić tego w ciemno. Zmiana rodzaju soczewki może oznaczać zmianę materiału, średnicy, krzywizny, sposobu nawilżenia i tolerancji przez oko. Nawet jeśli moc wydaje się taka sama, nowy model powinien być sprawdzony po dopasowaniu. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Czy moc okularów i moc soczewek to zawsze to samo?
Nie zawsze. Recepta okularowa i recepta na soczewki to nie jest to samo dokumentacyjnie ani praktycznie. Przy soczewkach liczą się też inne parametry, a przy wyższych mocach sama wartość korekcji może się różnić od tej w okularach. (Źródło: Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, FDA)
Ważne: W razie bólu oka, silnego zaczerwienienia, światłowstrętu lub pogorszenia widzenia należy zdjąć soczewkę i pilnie skontaktować się ze specjalistą. Objawy infekcji rogówki mogą wymagać szybkiej oceny.